right gif

YANGININ DOĞASI VE KİMYASI-1

Kimyasal olarak yangın yanma olaylarının bir bölümünü oluşturur. Bu anlamda yangın, kontrol altına alınamayan yanma olayı olarak tanımlanabilir. Yangın bir kimyasal reaksiyon olarak da tarif edilir. Yangın olayı, yanıcı madde, ısı ve oksijenin bir araya gelmesi sonucunda oluştuğu herkes tarafından bilinmektedir. Kimyadaki serbest zincirleme reaksiyonlarla birlikte yangın bu dört faktörün oluşmasıyla meydana gelir.

Yaptığımız araştırmalarda; yangının olayının tam olarak gerçekleşmesi için beşinci bir etkenden de söz edilmektedir. Bunun adı da  alev almadır. Şayet  bu beş faktörden biri olmazsa hiçbir şekilde istenilmeyen yangın meydana gelmez. Çünkü bilimsel olarak var olan kimyasal reaksiyonlar duraklatılmış ve yok edilmiş demektir.

Biliyorsunuz ki sadece gazlar yanar. Sıvı ve katı yanıcı maddelerin gaz haline gelmeye kadar ısı verilmesi gerekiyor. Isı yanıcı sıvı ve katı maddeyi kimyasal olarak bileşenlerine ayırmaktadır. Bu ayrışmaya ısıl bozunma denmektedir. Örneğin odun ısıtılırsa oksijen, hidrojen, metan, etan gazlarına ve metil alkole ayrışmaktadır. Bunlar yüksek seviyede tutuşabilen gazlardır.

Gaz halinde bulunan yanıcı maddeler, doğal gaz gibi, ısıl bozulma olmaya ihtiyaç duymazlar. Birçok yanıcı maddeler karbon, hidrojen, oksijen ve mineral madde elementlerinden oluşur.

Yanma olayında CO2 oluşumu: yanıcı madde, oksijen ve karbonla reaksiyona girip oluşur. Oksijen hidrojen ile reaksiyona girerse H2O oluşur. Söz konusu olay sonucu çevreye yayılan ısı diğer reaksiyonların hızlanmasını sağlar. Yangında meydana gelen her 10 °C lik ısı artışı reaksiyonun hızını 2 kat arttırır.

Yangın devam ediyorsa bir yanıcı madde oksijen alıyor demektir. Karbon ihtiva eden yanıcı madde, organik bir maddedir. Oksijen ise havadan sağlanır. Mineral maddeler külü oluşturur. Yanıcı maddenin yapısında oksijen bittiği zaman havada bulunan oksijen devreye girer. Bu nedenle hava ateşin yani yangının doğasını direkt olarak etkilemektedir. Tamamıyla kapatılmış bir ortamda bir süre sonra ateş söner. Çünkü yangın için yeterli oksijen kalmamıştır. Akabinde ise  tutuşamayan gazlar oluşur ve bunlar ateşi örter.

Dolayısıyla yangın olayının hiç meydana gelmemesi yada gelse bile kısa zamanda bertaraf edilmesi için yukarıdaki kimyasal olayları ve yangının doğasını bilmek gerekir. Bundan sonraki yazımızda da yangın olayının kimyasal açıdan nasıl meydan geldiğini çeşitli araştırmalar yaparak aktarmaya devam edeceğiz.