right gif

ISI, SICAKLIK VE YANMA KAVRAMI

Isı, sıcaklık ve yanma kavramlarını açıklayarak yangın hakkında genel bilgi vermek daha doğru olacaktır.  Bu kapsamda; bir maddenin bütün moleküllerinin sahip olduğu hareket enerjisinin toplamına ısı denilebilir. Isının ölçümü kalorimetre ile yapılmaktadır. Literatür olarak değerlendirildiğinde ısı titreşim malzemenin sıcak bölgesinde hızlı, soğuk bölgesinde yavaştır. Dolayısıyla hızlı titreşimlerle ısı enerji sıcaktan soğuğa doğru iletim sağlamaktadır.

Bir maddenin ortalama hızda bulunan bir molekülünün sahip olduğu hareket enerjisi ise bilimsel anlamda sıcaklık olarak tarif edilebilir. Ülkemizde kabul edilen sıcaklık değeri Celsius yani C olarak ifade edilir ve derecelendirilir.

Bir oksitleyici ile birlikte yanabilir bir malzemenin, genellikle duman yayılması veya kızıl parıltılar ya da alevlerle birlikte ortaya çıkmış ekzotermik bir tepkime olarak izah etmek mümkündür. Söz konusu tepkime yavaş ya da hızlı olabilir. Doğada yanabilir malzemeler katı, sıvı veya gaz halinde bulunmaktadır. Yanma olayında en sık rastlanan oksitleyici ise hava olarak izah edilir. Havayla temasa geçen yanabilir madde, genellikle ortam sıcaklığında tepki göstermez. Yanmanın başlaması için yanıcı madde ile birlikte havadaki oksijenin ve tutuşmayı

sağlayacak bir enerji kaynağının varlığı gerekmektedir. Bu üç bileşen; yanıcı, oksijen, ısı yanma üçgeni olarak adlandırılmaktadır.

Yanma tepkimesinin şiddeti, yaydığı ısı ile ölçülmektedir. Yanmanın yayılma hızı 10 cm/s’yi geçerse bu yanma olayı patlama olarak nitelendirilmektedir. Bir ortamda sıcaklık yükselmesi hissediliyor ancak ışık yayılımı gerçekleşmiyorsa bu duruma için için yanma adı verilmektedir.

Bir katı cisimden ışık yayılımının gerçekleşebilmesi için, sıcaklığın 500 °C civarında olması gerekmektedir. 350 – 400 °C civarındaki sıcaklıklarda yanan katı cisimler “için için yanma” evresindedir. Maddenin yavaş bir biçimde, kısmen veya tamamen tepkimeye girdiği ve sıcaklığın hissedilebilir şekilde yükselmediği durumlara oksitlenme şeklinde ifade etmek mümkündür.

Gaz durumunda bir oksitlenme tepkimesini alev olarak nitelendirmek mümkündür. Mumun yanması ya da kibritin yanması sürecinde gazlı alevin ısısının bir bölümü katı maddeye aktarılır. Katı maddenin buharlaşması ise bu durum sonrası olur. Buharlaşma süresince moleküller kimyasal ayrışmaya uğrayabilir, uğramayabilir. Yanma alevsiz olarak da gerçekleşebilir